تأملی پیرامون آثار تربیتی و آفات اخلاقی وبلاگ و وبلاگ نویسی

0

الف) لزوم خودآگاهی

پدیده ی وبلاگ و وبلاگ نویسی مثل تمام مفاهیم دیگری که زندگی ما در عصر جدید را تشکیل می دهد یک پدیده وارداتی است که در بستر فرهنگی غرب نضج یافته و با مقدمات فلسفی مغرب زمین و غایتهای زندگی به سبک غربی پیوندی ناگسستنی دارد. فلذا مانند همه ی مظاهر دیگر تمدن غرب، چنانچه بدون خودآگاهی و غفلت آمیز با آن برخورد شود، ناخودآگاه جریان حرکت آن بر ارکان وجودی آدمی مستولی می گردد و او را با خود به زندگی مطلوبی با مختصاتِ ایده آلها و استانداردهای نفسانی رایج در تمدن غرب می کشاند. اثر این گونه تماس های غفلت آمیز با هر کدام از مظاهر غرب نتیجه ای مشابه دارد. مظاهری همچون سینما تلویزیون ماهواره و اینترنت، بازیهای کامپیوتری، فوتبال حرفه ای، سیستم آموزشی و دوران تحصیل دانشگاهی (همانطور که در پست قبلی به آن اشاره شد)، فعالیت اقتصادی در بسترهای مدرنی چون بورس و بانک، فعالیت علمی در قالبهایی همچون ژورنالهای آی.اس.آی، فعالیت سیاسی در احزاب الگوبرداری شده از سیستم های غربی و حتی فعالیت صنعتی در سطح رقابتهای بین المللی، هریک به مثابه ی جریان تند یک رودخانه محسوب می شوند که انسان غافل شرقی را به سرعت از زمین (هویت واقعی خویش) می کند و به جهت مطلوب خویش می کشاند.

فضای مجازی و پدیده ی وبلاگ هم از این قاعده کلی مستثنی نیست. به همین دلیل برای حرکت به سوی ولایت یافتن تدریجی بر مظاهر تمدن مدرن لازم است هر کسی از آفتهای بالقوه ی موجود در این پدیده ها به خوبی آگاه باشد و با قدرت روحی خویش از غرق شدن در این جریان تند و پنهان فرهنگی جلوگیری کند. برای ایستادگی در مقابل این تهاجم پنهان اولین قدم کسب آگاهی است و دومین قدم ارزیابی همیشگی و محاسبه دائمی است. در این راه حضور یک جمع دوستانه به عنوان یک ناظر خارجی برای رصد کردن انحرافات کوچک احتمالی بسیار کارآمد است. سومین قدم تربیت دائمی نفس است که باید انشالله چنان در خودسازی وتسلط به معارف بومی قوی باشیم که در عبور از این رودخانه ی خروشان جریان تند آن ما را با خود نبرد.

در ادامه ابتدا آنچه خود در این مدت وبلاگ نویسی به عنوان آثار تربیتی آن مشاهده کردم بیان می کنم. آثاری که تأثیر جدی در رشد شخصیتی من ایفا کرد. پس از آن به ذکر آفات اخلاقی پنهان وبلاگ نویسی که به ذهنم می رسد می پردازم. باز هم تأکید می کنم که این آثار تربیتی و آفات اخلاقی به صورت بالقوه در این پدیده وجود دارد و این بصیرت و عملکرد آگاهانه ی ماست که تعیین می کند کدامیک از این خواص بالقوه، بالفعل گردد و کدامیک بی اثر. این آثار و آفات تمام کاربران وبلاگ اعم از نویسنده، خواننده و نظردهنده را در بر می گیرد.

ب) آثار تربیتی

۱) ترویج فرهنگ آزاداندیشی، نقد و تضارب آراء

فضای وبلاگی به گونه ایست که هر اندیشه ای به راحتی در آن مطرح می شود و همه ی افراد با هر نظر و اعتقادی بدون هیچ مانعی قادرند نظر خویش را ابراز کنند و به نقد نظر نویسنده بپردازند. از آنجایی که متأسفانه در جامعه ی ما «نقد» جایگاهی ندارد و همگی به تملق و تأیید نظر صاحبان رأی – از راننده تاکسی منبر رفته در ماشینش تا استاد دانشگاه متکلم وحده در کلاس – و تنبلی فکری عادت کرده ایم این ویژگی فضای وبلاگی و تمرین «تفکر» و «نقد» برای کاربران آن در آینده بسیار کارساز خواهد بود.

۲) شکستن دیوارهای کاذب دانایی

فضای نقادی و تضارب آراء باعث پاره شدن حجاب های ضخیم «تعصب» و «عجب» می شود که به مرور در ذهن انسان شکل گرفته است. از بین رفتن این حجابها باعث جهشهای معرفتی بزرگی در نویسنده می شود. البته همانطور که گفته شد این ویژگی بالقوه است و افراد زیادی علاقه ای به استفاده از این ویژگی ندارند و با بی اعتنایی حجابهای ذهنی خود را حفظ می کنند.

اندکی دانایی در انسان ناآگاه خود به خود توهمی را بوجود می آورد که این رأی متعلق به من است و کس دیگری نیست که تا این حد بفهمد و لازم است که من این علم نایاب خود را در اختیار دیگران قرار دهم که آنها هم بهره برند و بیاموزند. اما وقتی همین فرد مدتی در فضای وبلاگی در معرض اندیشه های دیگران قرار می گیرد و می بیند که خیلی چیزها بوده اند که حتی به مخیله ی او هم خطور نکرده اند و چه اشتباهاتی هم در همان اندک ارائه ی خویش مرتکب شده است، به فراست در می یابد که به قول ارسطو -شاید هم سقراط- کسی عالمتر است که به وسعت جهل خویش آگاهتر باشد.

۳) ارزش یافتن «قول» به جای «قائل»

وبلاگ این امکان را فراهم می کند که کاربران -نویسنده و نظردهنده- بدون استفاده از اسم واقعی خود به ارائه ی نقطه نظرات خود بپردازند. اثر تربیتی این ویژگی اینست که باعث می شود بیاموزیم نظرات و سخنان دیگران را بدون آشنایی با شخصیت آنها و حتی بدون در نظر گرفتن ویژگیهای گوینده ی آن بشنویم و به آن بها دهیم. متأسفانه بارها برای همه ما پیش آمده که یک جمله را وقتی برای کسی عنوان می کنیم به سرعت آنرا رد می کند اما همینکه آنرا به فرد خاصی منسوب می کنیم به سرعت می پذیرد – و البته عکس آن شایعتر است!- امری که منافات کامل با فرموده ی مولا علی (ع) دارد که «انظر الی ماقال و لا تنظر الی من قال»

۴) «ارتقاء قدرت طرح و ارائه ی یک موضوع» توسط نویسنده و «قدرت تفکر صحیح و منطقی و نقد جامع و منصفانه» توسط خواننده

این هم از مهارتهایی است که متأسفانه توسط مدارس و دانشگاه ها به کسی آموخته نمی شود و فضای وبلاگی محیط مناسبی است که به ما بیاموزد چگونه اعتقادی را که به آن باور داریم به گونه ای روان و ساده و کامل به افراد دیگر منتقل کنیم. توانایی گوش دادن و فکر کردن و کشف و شناسایی ایرادات یک نوشته هم توانایی بسیار مهم و کارآمدی است که خوانندگان آنرا تمرین می کنند.

ج) آفات اخلاقی

۱) حدیث نفس

هر نوشته ای پلی است که از ذهن نویسنده به ذهن خواننده زده می شود. امّا گاهی دورهای بسته ای در ذهن نویسندگان ایجاد می شود که از «خود» به «خود» می رسند و به عبارت دیگر در خود باقی می مانند و سوژه ی نوشته حالات درونی نویسنده می شود. اینگونه نوشته ها تنها نوعی روایت کردن عوالم درونی خویشتن در برابر دیگران است و نه تنها چیزی عاید خواننده نمی کند بلکه عقل و شرع اجازه ی بازگو کردن حالات درونی را برای هرکس و نا کسی نمی دهد. این حالت گاهی به صورت ناخواسته در نوشته های وبلاگ نویسان رخ می دهد – مثلاً در بعضی نوشته های همین وبلاگ- و گاهی به صورت یک عارضه ی مزمن بروز می کند. در حالت مزمن و افراطی آن وبلاگ پر می شود از نجواهای درونی و راز و نیازهای شخصی نویسنده در قالب جملات احساسی و شعر و آه و ناله و … و مخاطبین مشخصی که همگی به نوعی مبتلای این عارضه هستند. من هنوز تحلیل درستی از علت رفتار این نوع وبلاگ نویسان ندارم و نمی دانم که چرا این نوشته ها را در دفتری در خانه ی خود نمی نویسند و اصرار دارند که آنها را در معرض دید عام قرار دهند اما به عنوان یک احتمال فکر می کنم که در این حالت نویسنده به نوعی با یک خدای مجازی-به عنوان جایگزینی برای خداوند خالق تمام عوالم- که همان سیستم وب است، رابطه ی معنوی ایجاد می کند و به مناجات و راز و نیاز می پردازد و نیاز درونی خویش را از طریق ارسال این پیام ها و دریافت پیامهایی مشابه در قالب «نظرات» ارضا می کند.

۲) مخاطب زدگی

مراقبت دائمی آمار بازدید سایت و تعداد نظرات و تحرک دائمی برای افزایش لینکهای داده شده به وبلاگ و بخش عمده ای از اطلاع رسانیها در قالب جملاتی چون «با … به روزم، خوشحال می شوم نظر بدهید» یا «وبلاگ خوبی دارید به ما هم سر بزنید» نوعی بازی نفسانی است که متأسفانه در میان عده ی زیادی از وبلاگ نویسان رایج است و به نوعی رقابت شوم مبدل شده است. به هرحال این حالت منجر به مخاطب زدگی می شود. یعنی اینکه نویسنده به جای آنکه به بیان حق و مسائل مهمتر و اساسی تر بپردازد، به طرح مسائل جنجالی و باب طبع مخاطبین و خوانندگان می پردازد. از نظر من معیار «تعداد بازدید از سایت» همچون بیشتر معیارهای غربی در مسائل مختلف برای سنجش، بسیار پوچ و احمقانه است و متأسفانه شاهدیم که سایتهای به شدت مدعی و انقلابی هم جاهلانه درگیر این مسابقه ی پوچ گشته اند و تعداد بازدیدهایشان را به رخ همدیگر می کشند.

۳) تعریف و تمجیدهای غرورآور، اظهار فضل، ریا و تظاهر

اینها ۳ دسته از فراگیرترین آفتهای اخلاقی بالقوه در فضای وبلاگی است که قبح آن بر همه روشن است. تعریف و تمجیدهای بیجا که در اکثر موارد هدفی جز خوش آمد نویسنده ندارند و از بی مایگی نظردهنده حکایت دارند و باعث غرور بیجای نویسنده می شود که آفتهای بعدی آن مشهود است؛ اظهار فضل های بی مورد که فقط برای خالی نبودن عریضه ارائه می شوند و بیشتر به طبل میان تهی می مانند و به سرعت هم رسوایی به بار می آورند؛ و همچنین نیت ناخالص آمیخته به ریا و تظاهر که به مرور خود را در نوشته نشان می دهد و تنها به نویسنده یا نظر دهنده امکان می دهد که واقعیت وجودی خویش را مدتی زیر مشتی اصطلاح و گنده گویی و ریاکای پنهان کند اما به زودی بی مایگی او و فاصله ی خود واقعیش با آن تصویر ساختگی آشکار می شود.

۴) فالگوش مجازی

این اصطلاح را برای عملی به کار می برم که متأسفانه آگاهانه یا ناآگاهانه در میان کاربران وبلاگ رواج دارد. فالگوش مجازی، استراق سمع مجازی است که با انگیزه های فضولی، کنجکاوی های بی مورد و بعضاً شیطانی و خاله زنک بازی انجام می شود. نوعی پرسه زدن وبلاگی که تنها به هدف سر و گوش آب دادن و اطلاع یافتن از نحوه ی فکر کردن افراد مختلف، موضوعات مورد بحث و نظر افراد مختلف درباره آن انجام می شود و ارزش دیگری ندارد.

این نوع نگاه به نوشته ها باعث می شود که اطلاعاتی که از نوشته به ذهن مخاطب منتقل می شود به جای اینکه در حوزه ی موضوع مورد بحث باشد، در حوزه ی شخصیت شناسی محیط اطراف خواننده و به عبارت دیگر پربار شدن انباره ی اطلاعاتی خاله زنکی او باشد. از سوی دیگر این نوع شخصیت پردازی به علت اینکه تنها بر مبنای چند نوشته انجام شده کاملاً ناقص است و اعتباری ندارد.

{من شخصاً سوء نیت و بدی این نوع رفتارها را قلباً باور دارم، اما احساس می کنم به خوبی و مستدل نمی توانم بد بودن این رفتار را به گونه ای که حق آن ادا شود اثبات کنم، پس از این موضوع می گذریم}

۵) روابط دختر و پسر

{متآسفانه در این قسمت مجبورم به کمی بی پرده سخن گفتن، که پیشاپیش عذرخواهی می کنم}

اگرچه در فضای مجازی دو جنس مخالف حضور فیزیکی ندارند، اما از آنجایی که مهمترین اثر فیزیکی آنها یعنی گفتار وجود دارد پس تمامی مباحثی که در مورد روابط دختر و پسر در دنیای واقعی حاکم است اینجا هم حاکم است، فقط با قدری تفاوتهای ظاهری.

دنیای مجازی نیازمند نظام فقهی نوینی است که لازم است به زودی توسط متخصصین امر تدوین شود. با این حال وظیفه هرگز از گردن ما ساقط نیست که «ان الانسان علی نفسه بصیره». در ادامه می کوشم بعضی از آفاتی را که به واسطه ی فهم ناقص خود از دین، در روابط مجازی دختر و پسر درک کرده ام ذکر کنم، انشاالله که توسط دوستان عالمترم اصلاح و تکمیل شود.

مفاهیمی چون حیا، عفت، حجاب، نگاه حرام، خلوت و… قابلیت اینرا دارند که در فضای مجازی بازتعریف شوند. در دین اسلام حجاب و عفت به عهده ی زن است و کنترل نگاه به عهده ی مرد. البته حجاب برای مرد و کنترل نگاه برای زن هم واجب است اما میزان آن از حالت اولی کمتر است. در فضای مجازی هم می توان گفت حجاب و عفت به عهده ی زنان است و کنترل نگاه به عهده ی مردان. همینطور در فضای وبلاگی.

زن در جهان خارج موظف است زینتها و زیبایی های ظاهری خویش را از مردان نامحرم محفوظ نگه دارد و تنها آنها را در برابر مردان محرم خویش آشکار کند. آیا اسلامی که این چنین در باره ی زیبایی های بیرونی زن سخن می گوید در مورد زیبایی های درونی زن، یعنی جمال و جلال روحی و معنوی و عاطفی او دستوری ندارد؟ مسلماً زن همانطور که موظف است جسم خویش را از نگاه نامحرم دور نگه دارد، وظیفه دارد روح خویش را هم از نگاه های مردان نامحرم محفوظ دارد. در حالیکه من به مراتب بارها حتی در مذهبی ترین وبلاگهای دختران حزب اللهی دیده ام که چگونه نویسنده ظرافتهای روحی و عاطفی خویش را –البته گاهی سهوی و ندانسته- در معرض دید نامحرمین قرار داده است و از رفت و آمد مستمر و غیر طبیعی جوانان پسر به وبلاگش -که بی آنکه خود بدانند به آنسو کشیده می شوند- احساس خطر نمی کند. بر دختران ما واجب است که حد حجاب و عفت را –که خود باید دریابند- در مورد روح و روان و اندیشه های خود مراعات کنند.

در مورد مردان و به خصوص جوانان مذهبی هم همین مسائل در مورد نیتهایی که در خواندن و پیگیری مطالب دختران دارند، وجود دارد. مگر نگاه حرام جز تمتع لحظه ای از زیبایی های یک زن نامحرم است؟ آیا علاقه ی من به سر زدن مداوم، مطالعه و نظر دادن در وبلاگی که صاحب آن یک دختر است نباید زنگ خطر اینرا برای من به صدا درآورد که مبادا اینها تنهای بازیهای نفس من است تا اندکی شهوت عاطفی و روحی خویش را تسکین دهم؟!

من به هیچ وجه در این نوشته مطالعه ی وبلاگهای پسران و دختران توسط همدیگر و حتی نظر دادنشان را رد نکردم، همانطور که در دنیای واقعی کسی به صورت کلی ارتباط محرم و نامحرم را رد نمی کند، بلکه پرده هایی را از اغواهای مدرن شیطانی بازگو کردم تا بررسی همیشگی نیتهایمان را به خصوص در بزنگاه های اینچنینی فراموش نکنیم.

در پایان باید گفت گرچه امکان ارتباط دو جنس وجود دارد، اما برای پیش گیری از ایجاد بسترهای مناسب برای وسوسه انگیزی شیطان بهترین راه همان شیوه ی معروف است که «بهتر است ارتباطی نباشد مگر به اندازه ی ضرورت» و ضرورت را هم کسی در نخواهد یافت جز من و تو، بینی و بین الله…

توجه: این مطلب یادداشتی از جناب آقای محمد حسین بادامچی، دارای مدرک دکتری جامعه شناسی در وبلاگ شخصی خود به نام سوتک می باشد، در صورتی که نظر شما متفاوت می باشد حتما از طریق بخش ارسال خبر مطالب ناب خود را برای ما ارسال نمایید.

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry

سایت فارسی مچ صرفاً اخبار مسابقات اینترنتی را انتشار می دهد و هیچ دخالتی در هیچ یک از مراحل برگزاری هیچ مسابقه ای نداشته و مسئولیتی نسبت به مسائل مرتبط با مسابقات درج شده نظیر برگزاری، داوری، جوایز و ... ندارد. درج خبر مسابقات به معنای تایید آن ها از جانب فارسی مچ نمی باشد.

پاسخ دهید

*

code

خبرنامه رایگان پیامکی
با عضويت رايگان در خبرنامه پیامکی، اخبار مسابقات ويژه به صورت پيامك براي شما ارسال مي گردد.
هزينه ارسال هر پيامك رايگان مي باشد و توسط حاميان پرداخت مي شود.
لطفا صبر کنید
کانال فارسی مچ
کانال تلگرام فارسی مچ

چرا عضو شوم؟

1. دریافت لحظه ای مسابقات

2. دریافت مسابقات ویژه

3. مشاهده برندگان و جزئیات مسابقات

4. خودتون عضو شوید و ببینید
کانال فارسی مچ