اخلاق در وبلاگ نویسی با تاکید بر رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی)

0

اخلاق کلمه ای عربی است و جمع خلق به معنای اخلاق یعنی خوی، و منش ها و در معنا خلق و خو؛‌خلق به روحیات و صفات درونی انسان بستگی دارد و همان گونه که شخص از نظر خلقت جسمانی از یک سلسله اعضا و جسمانیات خاص ترکیب گردیده و شکل خاص به خود گرفته از نظر صفات و روحیات و اخلاق از یک سلسله روحیات و صفات و منش های مخصوص به خود ترکیب یافته است.

در تعلیمات الهی و اسلامی و تعلیمات و روحیه های انسان سازی اصول و درس های اخلاقی و علم اخلاق و اتصاف به خلقیات کریمه و اجتناب از رذائل اخلاقی پس از اصول عقاید دین اسلام، از مهم ترین ارکان علمی و عملی بوده و بزرگترین مقصد رسالت پیامبر اسلام (ص) دین به اضافه اخلاق نیک بوده است چنان چه در حدیثی از آن بزرگوار نقل شده است: انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق (همانا از سوی خدا مبعوث گردیدم که مکارم اخلاق را در جامعه به کمال برسانم.)۱

با توجه به رشد چشم گیر وبلاگ نویسی و مسابقات وبلاگ نویسی در چند سال اخیر در کشور وجود اخلاق در این حوزه بیش از پیش احساس می شود، این موضوع در سال های اخیر توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) نیز مورد تاکید قرار گرفته است.

سایت روزنامه نگار سایبر۲ با استناد به قوانین اخلاقی جامعه روزنامه نگاران حرفه ای۳ مدلی از قوانین اخلاقی وبلاگ نویسی ارائه داده است که بخشی از آْن به شرح زیر می باشد.۴

۱- صادق و درستکار باشید

بلاگرها باید در گردآوری٬ گزارش و انتشار اطلاعات صادق باشند. آنها باید:

– از هر گونه دزدی ادبی اجتناب کنند.

– در مواردی که امکانپذیر است حتما به منابع لینک داده یا آنها را معرفی کنند.

– از نمایش درست و صحیح مدخل ها٬ نقل قول ها٬ تصاویر و دیگر محتوی وبلاگ ها اطمینان حاصل کنند.

– هرگز تصاویر دریافتی را جز در موادی که به وضوح تصویر از نظر تکنیکی کمک می کند بدون اجازه تغییر ندهند.

– هرگز اطلاعاتی را که از درستی آنها اطمینان ندارند منتشر نکنند .

– میان اطلاعاتی که حالت دفاعیه و یا تفسیری دارند با اطلاعات واقعی تمایز قائل شوند و در نوشته های تفسیری خود واقعیت را بد جلوه ندهند.

۲- زیان را به حداقل برسانید

بلاگرها باید با منابع و موضوعات مانند انسانهایی که نیاز به احترام دارند رفتار کنند آنها باید:

– حس انسان دوستی و دلسوزی خود را با خوانندگان خود در مواردی که محتوی وبلاگ آنها دارای موضوعات تراژدی یا غمگین است بیان کنند.

– هنگامیکه مخاطب آنها کودکان یا قشر کم تجربه هستند حساسیت خاصی داشته باشند و این حساسیت را در هنگام مصاحبه ها یا استفاده از تصاویر نشان دهند.

۳- مسئول و جوابگو باشید

 بلاگر ها باید:

– اشتباهات خود را بپذیرند و آنها را تصحیح کنند.

– هدف وبلاگ خود را به روشنی بیان کنند و علایق و تضادهای سلیقه ای خود٬ وابستگی ها٬ فعالیت ها و برنامه های خود را به خوانندگان خود بگویند.

– بر علایق خود پافشاری کنند و وقتی با اعتراضی روبرو شدند آن را به طور کامل برای خوانندگان خود منتشر کنند.

– از منابع و اطلاعات مورد علاقه خود آگاه باشند.

– موارد غیر اخلاقی سایر بلاگرها را افشا کنند.

– و وبلاگ خود را با استاندارد بالایی نگهداری کنند.

حال بیایید بخشی از سخنان مقام معظم رهبری (مدظله العالی) راجع به رسانه های نوین را با یکدیگر مرور نماییم.

حکم غیبت با ابزار قلم و رسانه‌های جدید

حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در جلسه درس خارج فقه هفتم دی سال ۱۳۸۹ در ذیل بحثِ موارد استثناء از حکم حرمت غیبت، در پاسخ به سؤالی پیرامون صدق غیبت در مواردی چون ذکر در نوشته، وبلاگ یا ضبط صوت و تصویر و انتقال آن، به نکات مهمی در تبیین احکام آن اشاره فرمودند:۵

اینى که اصلاً این کار [غیبت] جایز است یا جایز نیست ولو به قصد اصلاح باشد، این را نمیشود به طور مطلق یک چنین چیزى را پابند شد؛ که ما بگوئیم ما چون میخواهیم در امر جامعه اصلاح کنیم، پس زیدى را، عمروى را یا یک جریانى را به طور مطلق مورد تهاجم قرار بدهیم، غیبت کنیم؛ حالا آن کسانى که این کارها را میکنند، خیلى اوقات به غیبت هم اکتفاء نمیکنند؛ خب، ملاحظه میکنید دیگر. گاهى چیزهائى را مى‌آورند که معلوم نیست حدِّ غیبت۶ بر او صادق باشد؛ شاید مصداق تهمت است، مصداق افتراء است، مصداق قول به غیر علم است، مصداق سبّ و شتم است؛ نمیشود این را گفت که اگر طرف قصد اصلاح دارد، پس بنابراین این جایز است براى او، نه؛ موارد استثناء همان مواردى است که [در کتب فقهی] ذکر شده است.

منتها باید این موارد صدق کند، احراز بشود. این خیلی مهم است. واقعاً یکى از چیزهائى که ما همه‌مان [باید توجه کنیم]، به مردم هم باید بگوئیم، یاد بدهیم که توجه بکنند این است که: به صرف توهم این که حالا این کار مصلحت دارد، دستشان را، یا قلمشان را، یا وبلاگشان را آزاد نکنند که هر چه به دهنشان آمد، آن را بگویند؛ اینجور نیست، چون وسائل مدرن امروز همه مشمول همین حکم است. یعنى خواندن وبلاگ هم مثل خواندن کاغذ است، کتاب است، نامه است، مثل شنیدن حرف است. استماع غیبت شامل همه‌ى اینها میشود؛ یعنى ملاک استماع در اینها وجود دارد مسلّماً. شنیدن به گوش خصوصیتى ندارد، خواندن تو نامه هم عین همان است که ما در بحث استماع این را تأکید کردیم و عرض کردیم.

خب، دوربین هم همین جور است. فرض کنید که اگر چنانچه انسان یک خطائى را از کسى دید، این را رفت با دوربین ثبت کرد، بعد آمد یک جائى نشان داد؛ این هم همان است دیگر، چه فرقى میکند؟ یعنى بایستى واقعاً به اینها توجه کرد. محیط را باید محیط اخلاقى کرد. ما اگر بخواهیم جامعه را اصلاح بکنیم، این اصلاح فقط به این نیست که انسان از افراد غیبت بکند. راه‌هاى دیگرى هم وجود دارد. حالا من غیبت را عرض میکنم. فضلاً۷ از تهمت و افتراء و اینها.

بنده یک وقتى به یک مناسبتى در یک صحبت عمومى عرض کردم به مردم که قرآن کریم میفرماید: «لولا اذ سمعتموه ظن المؤمنون و المؤمنات بأنفسهم خیراً»؛۸ یعنی وقتى افک ۹ را شنیدید چرا به همدیگر حسن‌ظن نداشتید؟ یعنى از اول رد کنید افک را. [اگر] آمدند به یک نفرى تهمت زدند، یک چیزى را گفتند – حالا یا با عنوان تهمت یا به عنوان غیبت – چرا قبول میکنید؟ ببینید این کلمه‌ى لولاى تحذیریه در قرآن و در کلام عرب خیلى معناى وسیعى دارد، فقط معنایش «چرا» نیست، که ما بگوئیم چرا این کار را نکردى. چراى با تأکید است. یعنى آه، واى، چرا؛ معناى «لولا» این است؛ تحذیریه است{چرا {«لولا اذ سمعتموه ظن المؤمنون و المؤمنات بأنفسهم [خیراً]»؛ یعنی چرا به هم ظن نیک ندارید، چرا به هم حسن‌ظن ندارید. تا فوراً کسى آمد، شما بگوئید بله، احتمال درستى‌اش هم اگر بود، آدم به صورت یقین آن را بداند و نقل بکند. این درست نیست، این ممنوع است. این چیزى که امروز مورد ابتلاست در جامعه‌ى ما، از همان چیزهائى است که بایست از همین ادله‌ى غیبت بفهمیم که درست نیست؛ این وضعى که وجود دارد درست نیست. البته انتقاد منطقى، گفتن حرف صحیح اینقدر حرفهاى آشکار وجود دارد که انسان اگر ذکر آنها را بکند، اصلاً هم غیبت نیست، و میتواند انسان نقد بکند. بله مسلّم است، امروز یک جریان صحیح و حقّى در جامعه‌ى ما وجود دارد، جریانهاى باطلى هم وجود دارد که به انواع و اقسام طرق میخواهند جامعه را خراب کنند، انقلاب را منحرف کنند؛ در این شکى نیست. آدمهائى هم در رأس این جریانات هستند. چه لزومى دارد که انسان به این آدمها تهمت بزند. چه لزومى دارد که غیبت اینها را بکند. حرف آشکار اینقدر دارند؛ همان حرفهاى آشکار را بیان بکنند، تبیین بکنند، توضیح بدهند، مطلب روشن خواهد شد؛ هیچ نیازى به غیبت کردن نیست که آدم بگوید حالا ما براى اصلاح مثلاً غیبت میکنیم.

بنابراین به نظر من همین ادله‌اى که در باب غیبت خواندیم، این تمام المراد را به ما نشان میدهد؛ یعنى واقعاً همانى که باید بفهمیم از شرع مقدس همین را انسان میفهمد و تشخیص میدهد. باید بر طبق همین هم عمل کرد.

آیت‌الله ممدوحی، عضو خبرگان رهبری در همین زمینه می‌گوید: «نباید نسبت به شنیدن خبری که در دروغ یا صحت آن شک وجود دارد، اعلام موضع کرد. عصبانیت در شنیدن برخی‌ از خبرها، فضای تهمت را در جامعه گسترش خواهد داد۱۰»

رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای خبرگان رهبری، در سخنانی صریح به همه به‌ویژه جوانان افزودند: «پیام من به همه کسانی که حرف می‌زنند و یا در مطبوعات، وبلاگ‌ها و محیط های دیگر می‌نویسند این است که مخالفت کردن، رد کردن و محکوم کردن یک فکر سیاسی و دینی یک چیز است و ابتلای به رفتار غیر اخلاقی و دشنام و هتک حرمت چیز دیگر. من این مسائل غیر اخلاقی را قاطعانه و بطور کامل رد می‌کنم و نباید انجام شود.»

عمل به قانون
برای علاج این ناهنجاری‌ها و آسیب‌ها باید از قانونی که در نظام جمهوری اسلامی منبعث از شرع و تکلیف دینی است پیروی کرد و نباید به راحتی چارچوب‌های قانونی را درنوردید. ما مشکل عمل به قانون داریم. اگر معضلاتی وجود دارد، باید برخورد جدی قانونی شود. برخورد قانونی به این معنی است که در محدوده مشخص، تذکر و هشدارهای قانونی داده شود و اگر از راه مجاز خارج شدند، برخورد قضایی متناسب، عادلانه و به‌موقع صورت گیرد تا باعث عبرت شده و جلوی مسائل بعدی را بگیرد. متأسفانه در فضای ناشی از حوادث سال گذشته، عده‌ای از افراد و وبلاگ‌نویس‌ها از بردباری مسئولین نظام و دستگاه قضایی سوءاستفاده کرده و از حدود خودشان تجاوز کردند که این موترد برخورد به‌هنگام و عادلانه قضایی را می‌طلبد.

در بسیاری از کشورها مطبوعات و رسانه‌ها یک قواعد «خودکنترلی» دارند که طبق آن، حق عبور از چارچوب منافع ملی را ندارند. این‌گونه نیست که همه به هر شکلی آزاد باشند و هر چیزی را بگویند. البته به واسطه ابزارهای رسانه‌ای جدید، مثل رسانه‌های الکترونیکی، از دو جنبه ضعف جدی وجود دارد؛ یکی خلأ فرهنگ‌سازی به دلیل نوپا بودن آن و از طرف دیگر، قوانین و آیین‌نامه‌های موجود باید کامل‌تر و مصداقی‌تر شوند. قوانین رسانه‌های الکترونیک در کشور ما کم و بیش با همان رسانه‌های مکتوب و مطبوعات یکسان است و احتیاج به بازنگری دارد. باید قوانین و آیین‌نامه‌های نظارتی هرچه سریع‌تر به‌روز و تکمیل ‌شود.

باید بدانیم که جامعه یک ظرفیت و بردباری نسبت به مسائل مختلف دارد، چراکه جامعه ما یک جامعه ریشه‌دار انقلابی و مذهبی است و لذا خیلی نمی‌تواند نسبت به مسائل پیرامونی بی‌تفاوت باشد. جامعه ما خودبه‌خود یک پالایش ضمنی تدریجی را در رابطه با آلودگی‌هایی که مثل کف روی آب می‌مانند، انجام می‌دهد. اقبال و ادبار جامعه ریشه‌دار انقلابی، اخلاقی و مذهبی ما خیلی از مسائل را حل می‌کند. برخی که فکر می‌کنند از ترویج بداخلاقی‌ها، ناهنجاری‌ها و رفتارهای مذموم اخلاقی در حوزه اجتماع سود می‌برند، این‌ها در واقع به خودشان ضربه می‌زنند، چون از چشم نخبگان و مردم خواهند افتاد؛ همچنان‌که بسیاری از این‌ها اکنون با برخورد صریح و تکلیف‌آور رهبر انقلاب باید نسبت به خودشان یک بازنگری داشته باشند و دیگر حداقل نمی‌توانند داعیه دفاع از نظام و رهبری داشته باشند.

توصیه به نخبگان
لازم می‌دانم به همه کسانی که پیش‌قراولی اقشار مختلف جامعه را برعهده دارند، به‌خصوص نخبگان و روحانیون، تأکید کنم که به مبانی اخلاقی و رفتاری در حوزه‌های مختلف زندگی از جمله سیاسی و اجتماعی همت ویژه‌ای را مبذول دارند. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «إنی بعثت لأتمم مکارم الاخلاق». ما نمی‌توانیم مدعی یک نظام انقلابی و اسلامی باشیم و در این زمینه‌ها هر روز بهتر از دیروز نباشیم. قاعدتاً صاحبان تریبون‌ها و رسانه-ها، نخبگان و به‌ویژه روحانیون باید بیش از گذشته در جهت بقا و ارتقاء فرهنگ اخلاقی جامعه تلاش کنند.۱۱

متاسفانه در فضای وبلاگ نویسی امروز کشور ما علی الخصوص در جشنواره های وبلاگ نویسی موارد اخلاقی ای چون رعایت حق کپی رایت مورد توجه قرار نمی گیرد و آنچه که تاسف بیشتری را به بار می آورد عدم بررسی این موضوع توسط مجری های این جشنواره ها می باشد، البته خوشبختانه در سال های اخیر حرکت های خوبی شروع شده است که امیدواریم به لطف الهی و با همکاری تمامی متولیان امر این حرکات با شتاب بیشتری پیگیری شود و روز به روز شاهد رشد اخلاق در جامعه عظیم وبلاگ نویسان ایران اسلامی باشیم.

متن ذکر شده تنها گوشه ای از تیزبینی مقام معظم رهبری (مدظله العالی) راجع به گوشزد رعایت اخلاق در فضای مجازی علی الخصوص وبلاگ ها بود.

در صورتی که مایلید این توصیه ها را از زبان نازنین حضرت ماه بشنوید می توانید فایل های صوتی زیر را دانلود نمایید.

دانلود فایل صوتی حکم غیبت با ابزار قلم و رسانه‌های جدید

دانلود فایل صوتی من میخواهم این پیامى باشد به همه‌ى آن کسانى که یا حرف میزنند، یا مینویسند؛ چه در مطبوعات، چه در وبلاگها.

پی نوشتها:

۱- کتاب اخلاق اسلامی از دیدگاه قرآن، نوشته استاد اصغر حسینی تهرانی

۲- ترجمه متن از وبلاگ گروهی کتابداران ایران به نویسندگی طاهره کرمی، http://lisiran.blogfa.com/post-445.aspx

۳- http://www.spj.org/ethics_code.asp

۴- متن اصلی در http://www.cyberjournalist.net/news/000215.php

۵- http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10770

۶- معنی غیبت، تعریف غیبت
۷- تا چه رسد به
۸- سوره‌ی نور، آیه ۱۲

۹- تهمت، افترا، نسبت ناروا

۱۰- گفت‌وگو با آیت‌الله ممدوحی، خبرگزاری فارس،‌ گزارشی از: محمدحسین وزارتی؛ http://farsi.khamenei.ir/others-report?id=11737

۱۱- پایبندی به محکمات نظام، گفتاری از: دکتر عبدالحسین روح‌الامینی صاحب امتیاز روزنامه «ملت ما»، http://farsi.khamenei.ir/others-note?id=11777

نوشته: روح اله گل محمدی، سردبیر سایت فارسی مچ

بازنشر مطلب:

سایت خبرنامه دانشجویان ایران

پایگاه خبری تحلیلی ۶ بهمن

سایت خبری تحلیلی انیب

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry

سایت فارسی مچ صرفاً اخبار مسابقات اینترنتی را انتشار می دهد و هیچ دخالتی در هیچ یک از مراحل برگزاری هیچ مسابقه ای نداشته و مسئولیتی نسبت به مسائل مرتبط با مسابقات درج شده نظیر برگزاری، داوری، جوایز و ... ندارد. درج خبر مسابقات به معنای تایید آن ها از جانب فارسی مچ نمی باشد.

پاسخ دهید

*

code

خبرنامه رایگان پیامکی
با عضويت رايگان در خبرنامه پیامکی، اخبار مسابقات ويژه به صورت پيامك براي شما ارسال مي گردد.
هزينه ارسال هر پيامك رايگان مي باشد و توسط حاميان پرداخت مي شود.
لطفا صبر کنید
کانال فارسی مچ
کانال تلگرام فارسی مچ

چرا عضو شوم؟

1. دریافت لحظه ای مسابقات

2. دریافت مسابقات ویژه

3. مشاهده برندگان و جزئیات مسابقات

4. خودتون عضو شوید و ببینید
کانال فارسی مچ